Hoe vergelijkbaar zijn de verslagen?

De verslagen zijn geschreven voor analisten: gedetailleerde informatie, zakelijke schrijfstijl, logische opbouw, strakke vormgeving. De verslagen zijn ook naar elkaar toegegroeid:

• BAM had van oudsher een traditioneel verslag. Tom van Beek had me al verteld dat het verslag over 2011 frivoler zou worden. En dat is gelukt. Het verslag heeft meer plaatjes, waaronder de hoofdstuknummering in takjes. De info-graphics over de ecologische voetafdruk in de keten op bladzijde 8 zijn interessant, al mis ik wel het getal naast de voetjes. De meeste waardering verdient dit verslag van mij, voor het feit dat zoveel stakeholders aan het woord gelaten worden.
• VolkerWessels heeft nog steeds een echt Rotterdams verslag: korte zinnen met een zakelijke beschrijving. Heel sterk vind ik dat dit verslag in een spread in 1 oogopslag de actuele cijfers en de doelstellingen laat zien, inclusief beoordeling: doelstelling gehaald of niet gehaald. Ook is de introductie helder, in een paar bladzijden tekst leer je het bedrijf in zijn geheel kennen.
• Over het verslag van 2010 van Heijmans was ik nogal enthousiast en schreef ik: Een speels verslag maakt dat mensen doorlezen. De speelse verhaallijn boven de tekst met de informatie in een notendop is jammer genoeg verdwenen. Toch schrijft het bedrijf in mijn ogen het meest sprankelende rapport van de vier. Wat verder bijzonder is, aan Heijmans is dat ze haar verslag en ambities toelicht in een webinar, op 9 mei van 14 tot 15 uur.
• Ballast Nedam heeft een geïntegreerd verslag van 206 kantjes. Ik hoop dat ze volgend jaar de PDF iets interactiever maakt, zodat ik vanuit de inhoudsopgave direct naar de juiste pagina kan navigeren. De wijze waarop de elf aandachtsgebieden het verhaal structureren is een krachtig voorbeeld van MVO beleid in de jaarlijkse rapportage. Als professional in duurzaamheid, vind ik het wel jammer dat de kerncijfers geen enkele MVO indicatoren bevatten.

De verslagen in een notendop

BAM was in 2007 het eerste bouwbedrijf dat rapporteerde en is nog steeds de koploper in de sector: zowel op het applicatieniveau, als in de transparantie benchmark. Wat opvalt is dat sinds dit jaar, alle vier de bouwbedrijven het verslag laten controleren door een externe auditor.

Ballast Nedam is de enige van de vier dat een geïntegreerd verslag schrijft. Sterker nog, het heeft nooit een separaat verslag geschreven. Het geïntegreerde verslag is daardoor tweeënhalf keer zo dik als de separate verslagen.

Ballast Nedam scoort relatief laag op transparantie, maar dat is vertekend: ze heeft ervoor gekozen de transparantiebenchmark niet zelfstandig in te vullen. En dat kost punten.

Kerncijfers

Ik selecteer de KPI’s op basis van materialiteit. De belangrijkste indicatoren voor een bouwbedrijf zijn in mijn ogen:

1. Veiligheid van de medewerkers, de industrie is tenslotte werkzaam in een redelijk zwaar en gevaarlijk beroep.
2. Ecologische voetafdruk gemeten in CO2.

Tot mijn vreugde lees ik in het verslag van BAM, dat zij het eens is met deze keuze:

Het beleid ten aanzien van maatschappelijk verantwoord
 ondernemen zal zich toespitsen op het bevorderen van een goede gezondheid en veilige werkomstandigheden
in het gehele bouwproces, het verminderen van de
 ‘CO2-voetafdruk’ en afval.

Veiligheid en gezondheid

In deze blog stel ik de vraag: Hoe vergelijkbaar zijn de vier grote bouwbedrijven. Het antwoord is: behoorlijk! Alle vier de bedrijven besteden ruim aandacht aan de gezondheid en veiligheid van hun medewerkers. Wat bovenal opvalt is dat alle vier de bedrijven dezelfde KPI’s rapporteren, wat de bedrijven goed vergelijkbaar maakt.

De ziekteverzuim percentages schommelen rond de 4,5%. De twee bedrijven met een ziekteverzuim-percentage boven de 4,5 koppelen een doelstelling aan hun hogere cijfers: Heijmans 4,5, Ballast Nedam 4,8. Ik zou het interessant vinden wanneer de bedrijven in een volgend jaargang aangeven, wat een verlaging van de ziektecijfers zou betekenen voor de kosten.

Fatale bedrijfsongevallen komen gelukkig weinig voor. Dit jaar heeft alleen BAM verongelukte medewerkers te betreuren. Wat ontbreekt in mijn ogen zijn de bedrijfsongevallen door onderaannemers. Het wemelt op de bouwplaatsen van bouwvakkers van externe partijen. De risico’s voor deze mensen schat ik zelfs hoger in dan voor het eigen personeel.

IF staat voor Injury Frequency en is de ongevallen index in deze bedrijfstak, omgerekend naar gewerkte uren.

Wat opvalt is de enorme transparantie van BAM. Uit de cijfers lees ik dat BAM de ongevallen index in België niet onder controle krijgt: 22 is een hoog getal in vergelijking met de overige bedrijven en  zeker ook gezien de interne doelstelling voor 2012: 6,5. Duitsland lijkt wel op de goede weg. Wat mij betreft hoort bij een dergelijke transparantie in cijfers, een even ambitieuze verklaring. Deze getallen vragen om een verklaring. Maar deze ontbreekt.

Ook Heijmans levert relatief veel transparantie, door de ongevallen te beschrijven aan de hand van 3 KPI’s. Een duiding van de cijfers ontbreekt, terwijl ik de cijfers niet intuïtief begrijp. Een gemiddelde verzuimduur van 184 lijkt me echter erg veel: een half jaar! Terwijl een IP van 0,18 me juist helemaal niets zegt. Als ik deze cijfers zie, denk ik dat Heijmans niemand in dienst heeft die de interne specialisten er op attent maakt, dat deze getallen bij externe geïnteresseerden vooral vragen oproepen.

Dat is meteen de les die ik leer uit deze verslagen: Een grote mate aan transparantie is lovenswaardig, maar zonder duiding levert het de gemiddelde lezer weinig op.

De ecologische voetafdruk

De bedrijven rapporteren de CO2 uitstoot in kilotonnen CO₂. Waarbij Heijmans en Ballast Nedam veel meer cijfers achter de komma rapporteren.

Volgens mij kunnen weinig mensen een beeld vormen van de kilotonnen CO₂. Dit getal vraagt in mijn ogen om een beschrijving in de menselijke maat. Vorig jaar heeft VolkerWessels dat ook geprobeerd: de gemiddelde CO2 uitstoot was gelijk aan het gewicht van 4 mannetjes olifanten. Leuke vergelijking, maar het verheldert niet mijn beeld. Voor Beter Bed heb ik de uitstoot vergeleken met woonplaatsen: De CO2 uitstoot van BeterBed Holding is gelijk aan de uitstoot van 2.500 gezinnen, ofwel het dorp Ruurlo in Gelderland.

Om de bedrijven te vergelijken heb ik de CO2 uitgedrukt volgens de uitstekende KPI van Ballast Nedam: ton CO2 per miljoen euro omzet. Een onderzoek in detail levert mij altijd een onverwacht inzicht op: De gerapporteerde CO2 van Ballast Nedam blijkt de CO2 van Ballast Nedam Nederland te zijn. Het staat er correct, maar je moet duurzaamheidsverslagen geconcentreerd lezen om de nuances te zien.

Verder is het opvallend dat de getallen behoorlijk uiteenlopen: De CO2 afgezet tegen de omzet is voor BAM 5%, VolkerWessels 23% en Ballast Nedam 65% hoger dan bij Heijmans. Dit roept vragen op. Wellicht lijken de vier bouwbedrijven minder op elkaar dan ik vooraf dacht. Ik hoop dat de bedrijven op mijn blog reageren met een verklaring.

Ten slotte maakt dit onderzoekje duidelijk dat de CO2 prestatieladder van groot belang is voor de bouwbedrijven. In alle rapportages wordt uitgebreid geschreven over de prestatieladder. Ballast Nedam:

De CO2-prestatieladder wordt steeds belangrijker; niet alleen voor Ballast Nedam, maar voor de hele branche. De bouwketen kan met een helder en toegankelijk instrument de gezamenlijke CO2- prestaties op projectniveau inzichtelijk maken voor de klant. Dat is maatschappelijk relevant, zeker voor bedrijven die meerwaarde willen bieden door ketensamenwerking.

Alleen BAM rapporteert niet hoe zij op de prestatieladder gescoord heeft.

Dit onderzoek maakt duidelijk dat de vier bouwbedrijven:

• De belangrijkste indicatoren vergelijkbaar rapporteren. (Lees hieronder de reacties, en leer dat de definities nog van elkaar kunnen verschillen)
• Duiding van de cijfers vrijwel achterwege laten. Wel wordt soms geschreven over de redenen van de ontwikkeling, maar een verklaring van de getallen is blijkbaar nog een brug te ver.
• Verwachten dat de lezer goed op de hoogte is van CO2 uitstoot: De menselijke maat is afwezig.

Bijzondere prestaties van de individuele bouwbedrijven:

• VolkerWessels heeft haar CO2 uitstoot met 5% weten te reduceren. Ik weet door mijn samenwerking met VolkerWessels dat deze uitkomst het resultaat is van een bijzonder intensief programma. Het bedrijf heeft meer dan 75 dochterondernemingen die zelfstandig beslissingen kunnen nemen. Om deze op een lijn te krijgen, is al een klus op zich. VolkerWessels heeft gebruik gemaakt van CRedit360 om de data te verzamelen en de CO2 te berekenen. Vervolgens heeft KPMG de cijfers geverifieerd. Een bewezen reductie van 5% is knap, zeker als je bedenkt dat de omzet met 6% gestegen is. meer informatie…
• Heijmans is in Lent, tegenwoordig een buitenwijk van Nijmegen, het project de Groene Oever aan het opleveren. Dit project kenmerkt zich door duurzame woningbouw: De woningen worden standaard voorzien van zonnecellen, hotfill-aansluitingen en zonneboilers. Additioneel kunnen de kopers nog uit 15 duurzame opties kiezen. Een greep uit de opties: warmte terug winning van de douche, zonwerend glas en nestkasten voor vogels en/of vleermuizen. Heel inspirerend dat klanten mee kunnen beslissen hoe duurzaam het huis gebouwd wordt. Ook interessant aan dit project is, dat voordat de wijk klaar is het openbaar vervoer al op hoog niveau aanwezig is.
• Ballast Nedam heeft de IQwoningen ontworpen. Dit is een interessant innovatief concept, waarin woningen in een fabrieksomgeving worden gebouwd. Dit is volgens BN efficiënter (reductie van 30 tot 40% in de veroersbewegingen!) en maakt het bedrijf beter in staat om flexibel in te speen op de woningmarkt die nu al meer dan twee jaar in het slob zit. In een korte periode van 6 weken worden de woningen vervolgens op locatie wordt afgebouwd. Dat lijkt me als klant wel een fijne gedachte. Nu zijn er mensen die in de nachtmerrie beland zijn een huis gekocht hebben, waarvan de aannemer halverwege failliet gegaan is. Waarna het huis niet afgebouwd wordt. De IQwoning hebben een gemiddelde GPR-score van 8 (maximale score is 10) en zijn dus enorm geïsoleerd, waarbij meteen gezorgd wordt voor gezonde ventilatie.

• People. Binnen Philips is 76% van de medewerkers positief over de werkgever. Dat wordt gemeten en geregistreerd in de Employee Engagement Index (EEI). Dat is een prachtig resultaat voor een werkgever. Het zou mooi zijn wanneer de EEI uitgebreider wordt toegelicht in het verslag.
• Planet. Philips haalt 39% van de omzet uit groene producten. ‘Groene’ producten zijn aanzienlijk beter (ten minste 10 %) dan hun voorganger van Philips of hun naaste concurrent. Zes specifieke gebieden worden beschouwd in het groene Product classificatieproces: energie-efficiëntie, verpakking, gevaarlijke stoffen, gewicht, recycling & verwijdering en levensduur.’ De groei van deze groene producten wordt getoond in een stabiel stijgende lijn van 21% in 2007 tot 39% in 2011. Deze stabiel stijgende lijn zie ik als superieure communicatie over het verduurzamen van je producten gamma. Ik krijg meteen behoefte aan details: welk van de 6 genoemde aspecten is het meeste relevant gebleken? En in welke productgroepen is het meeste resultaat behaald?
• Planet. De CO2 voetafdruk daalt gestaag in de productie, van 947 kTon in 2007 naar 703. Dat is een afname van maar liefst 25%. En dat terwijl de verkoop groeit! Philips schrijft hierover met gepaste trots: ‘Bedrijven die de mondiale CO2-uitstoot willen beheersen, kunnen de eigen bedrijfsvoering verbeteren door het energie- en materiaalverbruik te verminderen. Daarnaast kunnen ze zich concentreren op het maken van ecologisch efficiëntere producten. Bij Philips richten wij ons op beide doelstellingen.’ Het Carbon Disclosure Project (CDP) heeft Philips de hoogste score gegeven voor rapportage over CO2: van 99 uit 100. Daarnaast ontving het bedrijf een ‘A’ voor het totale CO2 management.’
• Profit. Philips investeert al jaren rond de 7% in Research and Development. Dat toont aan dat het bedrijf een continue blik op de toekomst werpt.
• Profit. De kerncijfers bevat 4 grafieken die inzicht gegeven in de verkoopcijfers, waarbij een vergelijking wordt gemaakt tussen de ontwikkelingen in de volwassen economieën (met name: Europa, Noord Amerika, Oceanië, Japan en Zuid-Korea) en de groeimarkten (met name: Azië, Zuid Amerika, Oost Europa) . Dit toont aan dat Philips de mondiale markt op een strategische manier bewerkt.

Deze kerncijfers tonen aan dat Philips daadwerkelijk een koploper is.

Een ander sterk punt in het verslag is de rapportage over diversiteit: ‘We blijven gericht op het vergroten van de kansen van vrouwen en andere ondervertegenwoordigde groepen op belangrijke posities, en over de ontwikkeling van een pipeline met veelzijdig talent, omdat wij er van overtuigd zijn dat diversiteit ons in staat stelt om onze klanten nog beter te bedienen.’ Deze stelling wordt gestaafd door een grafiek die krachtig laat zien dat er de afgelopen jaren relatief veel vrouwen geworven zijn voor strategische posities.

‘Het aandeel van de leidinggevenden met Braziliaanse, Russische, Indiase en Chinese nationaliteit steeg van 5% tot ruim 8% ten opzichte van het jaar 2012 doel van 10% van de totale bevolking. Concluderend is de 567 leidinggevenden van Philips vertegenwoordigen 31 nationaliteiten.’

Het is mij volstrekt helder dat Philips haar diversiteitsbeleid serieus neemt.

Typen van verslagen

Het jaarverslag van Philips is exemplarisch voor de manier waarop Nederlandse koplopers als DSM, AkzoNobel en Rabobank rapporteren:

• Geïntegreerd. Er wordt verantwoording afgelegd over zowel de financiële als de maatschappelijke aspecten van de bedrijfsvoering.
• Zakelijk. Het verslag bevat geen frivole grafieken, plaatjes of spannende uitspraken.
• Informatief. Er is een overvloed aan informatie, over maar liefst 49 prestatie-indicatoren wordt uitgebreid gerapporteerd.

Dit type verslag wordt gemaakt voor institutionele beleggers. En die brengen al jaren waardering op voor Philips dat traditioneel hoog scoort in de Dow Jones Sustainability Index en ook in 2011 weer Super Sector Leader is geworden. Ook behoort Philips sinds de invoering van de Transparantiebenchmark in de groep van koplopers, in 2011 was het bedrijf maar liefst op 97% van de criteria transparant. Voorbeelden van dit type verslag Alliander, Ballast Nedam.

Dit type verslag is mijns inzien niet gemaakt om klanten of medewerkers te informeren over het verantwoord ondernemen bij Philips. Die haken vrees ik af, omdat ze door de bomen het bos niet meer zien. Ook ontbreekt de menselijke maat waardoor informatie weer getallen worden, in plaats van andersom. Voorbeelden van dit type verslag: Heijmans, Royal Haskoning.

Is het jaarverslag van Philips een echt geïntegreerd verslag?

In een vorige blog heb ik het verschil uitgelegd tussen gecombineerde verslagen en geïntegreerde verslagen. Een daadwerkelijk geïntegreerd verslag maakt duidelijk aan de lezer dat maatschappelijk verantwoord en toekomstgericht ondernemen een integraal onderdeel is van de bedrijfsvoering, simpel gezegd: de belangrijkste onderdelen van MVO worden in een strategisch en/of financieel kader geplaatst.

Vanuit dit standpunt, heb ik gekeken wat Philips rapporteert over de hiervoor genoemde kerncijfers.

• People. In een geïntegreerd verslag verwacht ik dat Philips de lezer duidelijk maakt, wat een hoge score betekent voor de bedrijfsvoering en de toekomst-verwachtingen. Ik heb het niet kunnen vinden, terwijl het voor de hand ligt om te melden:

• Aantrekkelijke werkgevers trekken de betere talenten aan, en kunnen tegen lagere investeringen personeel aantrekken.
• Als je personeel langer aan je weet te binden, scheelt dat enorm in de wervingskosten: Het vinden van nieuw personeel schijnt een jaarsalaris te kosten. Personeel met ervaring werkt efficiënter en kan het jonge talent begeleiden.

• Planet. De omzet aan groene producten in 2011 was € 8,8 miljard. Ook neemt het een steeds groter aandeel in de winstcijfers. Dat maakt glashelder waarom duurzaamheid belangrijk is voor de continuïteit van het bedrijf.
• Planet. Wat de reductie in CO2 betekent voor de bedrijfsvoering van Philips wordt niet in financiële cijfers duidelijk gemaakt. Dat vind ik een gemiste kans. Het lijkt me eenvoudig om te berekenen hoeveel geld je bespaard hebt als gevolg van de energie efficiëntie. Wel rapporteert Philips een Groen business model: ‘Het Pay per Lux verlichting concept biedt bedrijven in Nederland de kans energiebesparende, state-of-the-art lighting systemen te implementeren zonder kapitaaluitgaven. Hoe werkt het: na de installatie houdt Philips de apparatuur zelf in eigendom en onderhoud, in ruil daarvoor betaalt de klant alleen voor de hoeveelheid uitgestraald licht. Dit bevordert de implementatie van energie-efficiënte producten en geavanceerde lichtschakelaars. Dat vind ik een prachtig voorbeeld van duurzame innovatie met een goede focus op bedrijfsvoering. Nu nog de omzetcijfers erbij. Volgens mij voert Philips dit concept uit in samenwerking met ING. Het lijkt mij voor investeerders waardevol om te weten dat financiële expertise ingewonnen wordt om nieuwe risicovolle modellen toe te passen.
• Profit. De stabiele investering van 7% in R&D is een teken dat Philips werk maakt van toekomst. Helaas laat het niet zien wat de return on investement is van deze investeringen. In de kerncijfers wordt in 4 grafieken inzicht gegeven in de verkoopcijfers, waarbij een vergelijking wordt gemaakt naar de volwassen economieën en groeimarkten. Dit toont aan dat Philips de markt op een strategische manier bewerkt.
• Profit. Philips rapporteert dat de groei in verkoopcijfers voor een belangrijk deel (33%) het gevolg is van verkopen in de opkomende landen. Ook geeft het aan dat dit strategisch belangrijk is, omdat de middenklasse daar snel groeit. Dat is informatie die ik verwacht in een geïntegreerd verslag.

Kortom ik heb nog nooit een beter geïntegreerd verslag als dat van Philips gelezen

Ik zal het dan ook met plezier voordragen bij Corporate Register voor het beste rapport over 2011. Toch wordt de strategische keuze voor duurzaamheid nog niet consequent ingebed in financiële cijfers. En dat is wat ik verwacht van een werkelijk geïntegreerd verslag van een koploper. Wellicht is het voor Philips lastig dat ze zo ver voor loopt op het veld: Philips heeft van KPMG reasonable assurance verkregen over een groot deel van de prestatie-indicatoren.

Ik ben benieuwd naar de 2011 verslagen van DSM, Alliander en AkzoNobel. Om te zien in welke mate deze bedrijven duurzaamheid daadwerkelijk integreren in het jaarverslag.

Reasonable assurance door KPMG

KPMG heeft reasonable assurance afgegeven over alle prestatie indicatoren, met uitzondering van de milieu en de health & safety indicatoren. Voor deze zware vorm van externe controle is het nodig dat Philips kan bewijzen dat wat ze rapporteert ook daadwerkelijk waar is. Dat heeft nogal wat voeten in de aarde. Zo doe ik hierboven de suggestie:

• Aantrekkelijke werkgevers trekken de betere talenten aan, en kunnen tegen lagere investeringen personeel aantrekken.

Voor limited assurance is het genoeg dat je kan aantonen dat deze stelling waarschijnlijk waar is. Voor reasonable assurance is het nodig dat je kan bewijzen dat deze stelling waar is. Dat is niet alleen moeilijk, maar ook een kostbare exercitie.

Philips heeft twee jaar geleden op het GRI congres aangegeven dat het reasonable assurance toe zou gaan passen. Dat heeft het nu waar gemaakt. Dat is redelijk uniek. Ik zal dit jaar nog een blog schrijven over assurance.

Wat kan men leren van het jaarverslag van Philips?

• De grafiek dat de diversiteit van het nieuw geworven personeel is zeer verhelderend. Het traditionele plaatje toont het aandeel van vrouwen in het management. Deze grafiek kenmerkt zich door de langzame veranderingen, omdat inpassen van nieuwe mensen op belangrijke plekken veel tijd kost. Dit plaatje toont niet het eindresultaat, maar toont de groei gedurende het proces.
• Philips toont vrijwel alle informatie over een tijdsbestek van 5 jaar. Dit geeft een goed beeld van de ontwikkeling, inclusief de haperingen en de versnellingen. Het is ook passend, want een duurzaamheidsverslag beschrijft bij uitstek wat de organisatie doet om ook op de langere termijn succesvol te zijn.

Wat opvalt aan de GRI-verslagen over het rapportagejaar 2010 in Nederland:

• De onderverdeling van applicatieniveaus in Nederland wijkt sterk af van de statistieken wereldwijd. Volgens GRI worden de 3 applicatieniveaus mondiaal ongeveer gelijk  toegepast. In Nederland is dat anders
• 20% van de verslagen werd op A-niveau gerapporteerd;
• 37% van de verslagen werd op B-niveau gerapporteerd;
• 43% van de verslagen werd op C-niveau gerapporteerd.
• Ook zijn er 43 rapportages uitgebracht, die niet refereren naar GRI en worden weergegeven in de staaf: Anders. Een bijzonder jaarverslag hier tussen is het verslag van Menzis. Deze heeft haar rapportage opgehangen aan de Transparantie Benchmark.

© MVOplossingen 2012

Hoe publiceren Nederlandse bedrijven?

Rapporteren over Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen vindt meestal plaats middels het maatschappelijk jaarverslag. Enkele jaren geleden is de trend ontstaan, om geïntegreerd te rapporteren.Over 2010 zijn de volgende cijfers te vermelden:

• 29% van de verslagen zijn geïntegreerd;
• 66% van de jaarverslagen wordt nog steeds gepubliceerd in een separaat document;
• 5% van de verslagen wordt alleen op de website gepubliceerd: dus niet op papier en niet op PDF.

Wat is een geïntegreerd verslag?

Een geïntegreerd verslag legt verantwoording af over zowel de financiële als de duurzame onderwerpen in 1 rapport. Het gebruik van het geïntegreerde verslag wordt sterk gepromoot door:

• GRI, de in Amsterdam gevestigde organisatie die de wereldstandaard voor duurzaamheidsverslaglegging beheert. De drijfveer is waarschijnlijk dat het duurzaamheidsverslag serieuzer wordt genomen, indien het met de financiële verslaglegging mee genomen wordt.
• Auditors, van de grote 4: KPMG, PwC, E&Y en Deloitte. Dat is natuurlijk heel logisch: dat is extra werk, dus brood op de plank.
• Het ministerie van ELI, die samen met de auditors de Transparantie Benchmark uitvoeren.

Ik ben niet onder de indruk van geïntegreerde verslagen die ik tot nog toe gezien heb. Deze verslagen zijn eerder een gecombineerd verslag dan een geïntegreerd verslag: Een financieel jaarverslag met een hoofdstuk over duurzaamheid. Het belangrijkste resultaat is dat daarmee op de aandeelhoudersvergadering het onderwerp duurzaamheid behandeld wordt. Persoonlijk ben ik van mening dat een separaat verslag, dat behandeld wordt op de aandeelhoudersvergadering gelijk staat aan een gecombineerd verslag. Mijn vorige werkgever ING publiceert al jaren tegelijkertijd met het financiële jaarverslag samen met het verslag ING in de Samenleving. 

Ik heb geen bezwaar tegen het combineren van verslagen, maar ik zie geen toegevoegde waarde.

Een echt geïntegreerd verslag is een serieuse stap vooruit. Daarin worden de financiële beslissingen en prestaties besproken, in een duurzame context. In een echt geïntegreerd verslag wordt bijvoorbeeld uitgebreid beschreven waarom een bedrijf overgenomen wordt, of waarom een bedrijfsonderdeel afgestoten wordt. Laat ik de proef op de som nemen. Waarom stoot Nuon haar prachtige dochter Helianthos eigenlijk af?

Gedurende het jaar 2010 hebben wij voorbereidingen getroffen voor de implementatie van de nieuwe strategische koers van Vattenfall per 1 januari 2011. Met deze nieuwe koers, zoals geformuleerd door Vattenfall, zetten we scherper in op een duurzamere energieproductie en verbetering van onze ecologische profiel.

Conform deze focus is besloten om voorbereidingen te treffen voor het afstoten van onze verkoopactiviteiten in België en onze gas- exploratie- en productieactiviteiten. In mei 2010 maakten wij bekend dat dochterbedrijf Helianthos op zoek is naar een strategische investeringspartner. De zoektocht naar investeerders wordt voortgezet.

50 bladzijden verder op in het verslag wordt er iets meer helderheid geschapen:

In mei 2010 maakten wij bekend dat ons dochterbedrijf Helianthos op zoek is naar een strategische investeringspartner. De ontwikkelde zonnecelfolie is inmiddels gereed voor grootschalige commerciële productie. Hiertoe dient een nieuwe fabriek te worden gebouwd.
De zoektocht naar investeerders wordt voortgezet.

Ik weet het niet, maar ik vind deze verklaring over een desinvestering erg mager. De techniek van Helianthos is uniek in de wereld, heel duurzaam en spraakmakend. Er is, valt te lezen op pagina 15, in de periode van 2007 tot 2009 een bedrag van 50 miljoen was geïnvesteerd aan onderzoek. En nu is het product volwassen genoeg voor productie, besluit het bedrijf om de fabriek niet zelf te bouwen. Waarom is dit het moment om te verkopen? Is dat allen maar voor de focus? En hoe Nuon aan kijkt tegen de brain-drain die thans plaats vindt: De onderzoekers, het neusje van de zalm, schijnen hun heil elders te zoeken. Dat lijkt mij een verlies van kapitaal, waar ik als aandeelhouder erg ongelukkig van zou worden.

In een echt geïntegreerd verslag wordt een strategische beslissing besproken in de context van People, Planet en Profit. De verkoop van het dochterbedrijf is wenselijk omdat:

• De onderzoekers van Helianthos gebaat zijn bij een organisatie met focus op zonne-energie of folie;
• Het bedrijf beter uit de verf komt binnen een andere organisatie;
• Het product nog duurzamer worden in de context van een andere organisatie;
• Toekomstige klanten zijn beter af, want verkoop is goed voor zowel de kwaliteit als de kostprijs;
• Helianthos wordt winstgevender dan ooit.

Maar dat lees ik niet. Bij lange na niet… in gecombineerde verslagen.

Wel zie ik voordelen van echte geïntegreerde verslagen, maar die zijn zo onleesbaar dik.

Graag hoor ik van mijn lezers of zij het met mij eens zijn, dat niet de integratie zelf, maar de kwaliteit van de integratie op de agenda moet staan van de professionals in duurzaamheid. Ik zal in het komende jaar, de meest geïntegreerde verslagen van Nederland (DSM, Alliander, Philips) beoordelen op hun merites.

Volgende week schrijf ik over de omvang en naamgeving van MVO verslagen, duurzaamheidsverslagen, Sociale jaarverslagen…

* De reden voor mijn onderschatting, was dat ik mij voorheen baseerde op de informatie op www.duurzaamheidsverslag.nl en op GRI. Ik weet dat beide overzichten niet compleet zijn en ben daarom verder gaan zoeken op CorporateRegister.com. In 2011 in MVOplossingen de Nationale Partner van Corporate Register (CR) geworden. MVOplossingen heeft het overzicht op CR aangevuld tot 104 Nederlandse GRI rapporten en de 43 Niet GRI Rapportages.

Binnenkort komt een Nederlandse versie van deze website in het Nederlands beschikbaar.

Wat is de Kristalprijs?

Jaarlijks in November wordt de de kristalprijs uitgereikt op initiatief van het ministerie van ELI. ‘De Kristal beoogt de belangrijkste prijs te zijn voor MVO-verslaggeving’. Hiervoor zijn zowel de criteria als de werkwijze van de Transparantiebenchmark en de ACC Award gecombineerd.
De transparantiebenchmark is een initiatief van het ministerie van ELI en ‘geeft inzicht in de mate van transparantie in maatschappelijke verslaggeving bij de 469 grootste bedrijven van Nederland.’ De ACC Award wordt door de Nedrlandse Beroepsorganisatie van Accountants uitgereikt voor ‘het beste maatschappelijke verslag’.

Wat valt op aan de topnoteringen

De top 3 van 2011 bestaat uit de gevestigde orde. Dit zijn mondiale bedrijven die reeds jaren lang hoge scores halen bij de Dow Jones Sustainability Index (DJSI). ‘De jury spreekt haar waardering uit voor alle drie de bedrijven … Ze zijn stuk voor stuk goede voorbeelden die laten zien hoe MVO onlosmakelijk verbonden is met goed zaken doen. Alle drie de verslagen vertalen duurzaamheid door naar de kerntaken van het bedrijf.’

• De scores van de 20 zogenaamde koplopers is indrukwekkend met een score van 68% tot 99% transparantie: DSM (99%) Philips (97%) en AkzoNobel (96%).
• Van de 20 koplopers, heeft alleen FrieslandCampina het rapport niet extern laten verifiëren op betrouwbaarheid. Dat is natuurlijk ook precies de reden van de NBA, om mee te werken aan deze prijs. Van de externe auditors, doen vooral PWC en KPMG het goed met respectievelijk 7 en 6 klanten in de top 20. (E&Y: 4, Deloitte: 1)
• Van de 20 koplopers publiceren er 11 op A niveau, en 6 een B rapportage. Van AkzoNobel en FrienslandCampina is niet bekend in welke mate zij rapporteren binnen de GRI applicatie niveaus. (Voor de oplettenden: De top 20 bedrijven worden bediend met 19 rapporten. Het rapport van TNT Group helpt PostNL en TNT Express naar de plaatsen 5 en 6.)
• De 11 verslagen op A-niveau in de top 20 zijn 157 beslaan gemiddeld pagina’s. De 6 verslagen op B-niveau gemiddeld 81.
• De koplopers publiceren samen 11 duurzaamheidsverslagen en 8 geïntegreerde rapportages.

Het geïntegreerde verslag

Zowel GRI als de organisaties achter de Kristalprijs geven aan dat geïntegreerd rapporteren een trend is. ‘Deze integratie is een belangrijke stap in de volwassenheid en sluit aan op de ontwikkelingen in het denken over duurzaamheid.’ … ‘Dat geïntegreerde verslaggeving meer is dan het in elkaar schuiven van de duurzaamheid rapportage en het financiële jaarverslag, daar is iedereen het wel over eens. De uitdaging is veel meer het vinden van een nieuw concept waarin duidelijk wordt dat financiële prestaties en duurzaamheid onmogelijk losvan elkaar kunnen worden gezien. Een concept waarin de verbinding tussen financiële- en duurzaamheidsprestaties en -strategie wordt gemaakt.‘

Daar sluit ik me graag bij aan. Dit lijkt me exact de juiste route naar volwassen verslaglegging over duurzaamheid. Maar daar staan we nog lang niet. Het prachtige verslag van AkzoNobel vertoont tekenen van integratie, maar het zijn vooral de hiaten die duidelijk maken dat dit een voornamelijk een gecombineerd verslag (daarover volgende week meer).
Het combineren van verslagen is mijns inziens niet interessant. Het gaat er om dat op de aandeelhoudersvergadering gestemd wordt over het beleid en de prestaties op het gebied van duurzaamheid. Bij ING doet men dat al jaren en daar heeft ze geen geïntegreerd verslag voor nodig. De publicatie van beide rapporten is vrijwel gelijktijdig en vindt altijd plaats voor de aandeelhoudersvergadering.
In de komende periode zal ik de 25 geïntegreerde verslagen die in mijn database zitten (de Transparantiebenchmark telt er slechts 10) beoordelen op mate van integratie.

Hoe win je de kristalprijs?

Dat is simpel: De kristalprijs ‘wordt uitgereikt aan het bedrijf waarvan het maatschappelijke jaarverslag als hoogste op de ranglijst van de Transparantiebenchmark is geëindigd.’ Dat is een tikje teleurstellend: Het beste maatschappelijk verslag is het het verslag van het meest transparante bedrijf. Dat is dan genoteerd.
In mijn ogen is het beste duurzaamheidsverslag onderscheidend door:

• Leesbaarheid van de tekst
• Vindbaarheid van de informatie
• Innovatie in de communicatiemix
• Aandacht voor de diversiteit aan belanghebbenden (stakeholders)

Graag ga ik samen met mijn lezers op zoek naar zowel het beste duurzaamheidsverslag van Nederland als het beste eerste verslag van Nederland. Deze verslagen zou ik dan willen voordragen aan de Corporate Register Reporting Award, waarvoor ik geen Nederlandse inzending gevonden heb.

Oproep: Vertel mij welk verslag jou aan spreekt!

Mijn verzoek luidt dan ook aan jou: stuur mij een e-mail waarin je aangeeft welk verslag je positief aangesproken heeft, liefst met een begeleidende uitleg. Ook ben ik geïnteresseerd welke organisaties voor het eerst een verslag gepubliceerd heeft.

De drie bedrijven zijn moeilijk te vergelijken:

• HVC is een Nederlands bedrijf met ongeveer duizend medewerkers, in het bezit van een grote hoeveelheid Nederlandse gemeenten en waterschappen.
• SITA is actief in Nederland, België, Luxemburg en Duitsland en heeft 2.200 medewerkers. SITA is een dochterbedrijf van het commerciële Franse Suez Environment, opgenomen in de Dow Jones Sustainability Index. Dat helpt!
• Van Gansewinkel heeft als thuismarkt de Benelux, maar is ook actief in Duitsland, Frankrijk, Portugal, Tsjechië, Polen en Hongarije. Zo’n 7.000 medewerkers (5.577 fte’s) realiseren een jaaromzet van circa € 1,1 miljard.

De drie rapporten en de communicatiemix

SITA: Separaat verslag, rapportage sinds 2007, 92 pagina’s, GRI toepassingsniveau B self declared, Geen assurance.
HVC: Separaat verslag, rapportage sinds 2004, 76 pagina’s, GRI toepassingsniveau C+ , Assurance door KEMA.
Van Gansewinkel: Geïntegreerd verslag, rapportage sinds 2007, 155 pagina’s, GRI toepassingsniveau A+ 3rd party checked, Assurance door PWC.

Zo verschillend als de bedrijven zijn, zo verschillend zijn dus ook de rapporten. Spectaculair is de communicatiemix van Van Gansewinkel:

• Er is een interactieve versie op het internet
  

  iPad versie duurzaamheidsverslag

• Een iPad versie. Dit is niet meer dan een leuke toevoeging. Als een verslag is dit niet te gebruiken. En de grafiek over Ecologie mengt GWh met percentages. Dat wordt een onbegrijpelijke soep.
• Een iPhone versie. Die me vreemd genoeg vraagt of ze op pagina 1 wil. Nee, natuurlijk niet, dit is een gadget! Maar gek genoeg bevat deze versie meer informatie dan de iPad versie. Interessant.
• Een print van je eigen selectie op cradle 2 cradle papier. Leuk. Maar ik vraag me af of deze ook daadwerkelijk aangevraagd worden.
• En tenslotte een mega PDF die gesplitst is in 2 bestanden van samen 15 MB.

Ook SITA heeft een digitaal duurzaamheidsverslag. Erg te spreken ben ik over de GRI-bijlage van SITA, met een link naar de daadwerkelijke informatie op het web. Perfect. Jammer genoeg is er geen PDF, wel een kloeke papieren exemplaar gemaakt van dik degelijk papier. Wel gek dat een afvalbedrijf niet vermeld of dit papier recycled papier is. Wat ik echt heel bijzonder goed vind is de bijlage “Definities en betrouwbaarheid van de kern indicatoren”. Hier staat bijvoorbeeld over Ongevallen zonder verzuim: “Redelijk betrouwbaar. Parameter is afhankelijk van melddiscipline.” Gek genoeg scoort SITA lager op de transparantiebenchmark scoren ze lager dan Van Gansewinkel.

In voorgaande jaren had HVC, het kleine broertje in deze vergelijking, ook een interactief verslag. Dit jaar hebben ze zich beperkt tot een vrolijk ogende PDF, die ook als een papieren versie te bestellen is.

Wel eensgezind zijn de bedrijven trots en positief.

SITA: ‘Laat er geen misverstand over bestaan. Afval is ons specialisme en ons zonder meer toe te vertrouwen.’ Van Gansewinkel: ‘Overal waar gewerkt en geleefd wordt, ontstaat afval. En dat afval wordt meestal vroeg of laat verwijderd, opgeruimd of vernietigd. Want afval is in de ogen van de meeste mensen ongewenst.’
Van Gansewinkel Groep ziet dat anders. Wij zien het juist als onze taak om helemaal niets weg te gooien. Want weggooien levert op de lange termijn geen enkele bijdrage. Niet aan bedrijven en niet aan de maatschappij.’ Mooie stelling die helemaal past bij de Cradle2Cradle gedachte die Van Gansewinkel tot haar eigen heeft gemaakt: Afval bestaat niet. Wel een contradictie natuurlijk een afval verzamelaar die iets inzamelt dat niet bestaat.
HVC: “Onze eigenaren hebben ambitieuze doelen die vragen om innovatie en lef. Die vragen om een transitie van ons bedrijf. We zijn sinds 2008 op weg een duurzaam grondstoffen- en energiebedrijf te worden. Afval vormt daarbij de basis: als bron van grondstoffen en als bron voor duurzame energie.
In ons afval zitten enorm veel waardevolle grondstoffen. Grondstoffen die opraken, sneller dan de meeste mensen zich realiseren. Uiteindelijk willen we zo veel mogelijk waardevolle grondstoffen uit dat afval halen en hergebruiken en afvalverbranding tot een minimum beperken.”

Wat kan men leren van deze duurzaamheidsverslagen

• SITA heeft met de bijlage “Definities en betrouwbaarheid van de kern indicatoren” een pareltje van transparantie geschreven.
• Van Gansewinkel heeft een indrukwekkende communicatiemix. Ik ben benieuwd of de gadgets met iPad en iPhone volgend jaar volwassen zijn geworden. Of verdwenen.
• HVC heeft een mooi en vrolijk verslag geschreven, met concrete inhoud en goede dilemma’s.

Hoe dik is een duurzaamheidsverslag?

©2011 MVOplossingen

In mijn database heb ik 3 types duurzaamheidsverslagen onderscheiden: Het gewone duurzaamheidsverslag

dat gemiddeld 58 bladzijden telt, het bericht of review dat zich beperkt tot 21 bladzijden en het geïntegreerde verslag van 151 pagina’s.

De ideale communicatiemix

Als publicist zou ik hopen dat ik mijn lezer 15 minuten aan me kan binden. Dan is een bericht van 12 kantjes groot genoeg. In mijn ogen bestaat de ideale communicatiemix uit een 10-pager voor iedere belangrijke belanghebbende, waarbij de versie voor de aandeelhouder opgenomen wordt in het financieel jaarverslag. Tenslotte publiceer je speciaal voor de analisten een bijlage met de details op basis van GRI.

Hoe ziet het verslag van Haskoning er uit?

Wanneer je het verslag meer in detail bekijkt, zie je dat van de 32 er 4 bladzijden gebruikt worden voor de omslag. Daarnaast zijn er 3 bladzijden met alleen een foto en zijn er 7 bladen in de bijlagen. Blijft over een kernverslag van 18 bladzijden.

Dit kernverslag is opgedeeld in hoofdstukken over de vijf strategische programma’s, welke ook te lezen vallen als hoofdstukken over de 4 belangrijkste belanghebbenden: opdrachtgevers, samenleving, medewerkers (2x) en aandeelhouders.

Leest als een trein

Wat me meteen bevalt aan het verslag van Royal Haskoning is de opening door een lid van de Raad van Bestuur, Henry Rowe. In simpel en leesbaar Nederlands legt hij ons lezers uit het hoe en waarom van duurzaamheid voor zijn ingenieursbureau.

Het hele verslag leest eigenlijk als een trein.

Daarnaast kijkt Royal Haskoning niet alleen naar de vraag van een opdrachtgever, maar houden we eveneens rekening met de omgeving waarin een bepaald project tot stand moet komen. Bijvoorbeeld door stakeholderanalyses uit te voeren om in kaart te brengen welke belangen verschillende partijen hebben en hoe deze met elkaar in balans gebracht kunnen worden. Of door binnen een project voortdurend aandacht te hebben voor stakeholders en de omgeving waarin het gerealiseerd moet worden. Neem bijvoorbeeld de bijeenkomst voor omwonenden van de A73/A74. Die maakten zich onder andere zorgen over de gevolgen van de werkzaamheden aan de geluidsschermen. Dura Vermeer en het omgevingsteam van Royal Haskoning anticipeerden hierop en organiseerden vier bijeenkomsten. Ruim 200 bezoekers kregen antwoord op hun vragen van medewerkers van Royal Haskoning, Dura Vermeer en Rijkswaterstaat. Het resultaat: nauwelijks vragen en klachten en bezoekers die weten waar ze aan toe zijn.

Wanneer je in een korte tekst zo snel helder kan maken waarom maatschappelijk verantwoord ondernemen goed is voor je eigen bedrijf en je omgeving, kan ik niets anders doen dan mijn complimenten geven. En dat geschreven door de eigen afdeling communicatie. Maar toch…

mis ik de diepgang

De tekst bestaat vooral uit voorbeelden en introducties. Een door mij geïnterviewde professional bij een Nederlandse multinational omschreef hun rapport als ‘meer een statusoverzicht, dan een echt duurzaamheidsverslag.’ En zo voelt het verslag van Royal Haskoning ook aan: In dit verslag beschrijft de onderneming waar het op het gebied van duurzaamheid staat. Een verslag in de zin van: wij leggen jaarlijks verantwoording over onze bedrijfsvoering af aan de samenleving, met behulp van dit verslag… dat is dit mijns inziens (nog) niet. Daarvoor mis ik vooral:

1. Materialiteit. Een zakelijke dienstverlener heeft meer dan 95% van de voetafdruk in elektriciteit en zakelijk verkeer. Dat zijn dus Beide gegevens worden niet gerapporteerd. Volgens mijn collega consultant Erik Bronsvoort, projectmanager voor de uitrol van de CO2 Prestatieladder binnen VolkerWessels, is deze kennis aanwezig voor alle bedrijven op de tweede trede van de ladder.
2. Transparantie. Haskoning rapporteert wel hoeveel de uitstoot aan CO2 dient te dalen. Maar niet hoe groot die uitstoot daadwerkelijk is. Royal Haskoning rapporteert dat het op de derde trede van de CO2 prestatieladder staat en moet deze informatie paraat hebben. Het is dan wel zo transparant om deze informatie op te nemen in het duurzaamheidsverslag.

Wat kan men leren van het duurzaamheidsverslag van Royal Haskoning?

Een verslag dat helder en ongecompliceerd geschreven is, leest als een trein. De algemene gedachte is dat duurzaamheid ingewikkeld en duur is. Dit verslag maakt helder dat duurzaamheid een concrete vorm van ondernemen is, die goed is voor de business.

Wat is een applicatieniveau?

Het applicatieniveau van GRI, de Global Reporting Initiative, geeft aan de mate van volledigheid waarop een organisatie rapporteert. Dit wordt bepaald aan de hand van de beschrijving van het profiel en het beleid van de organisatie, en het aantal indicatoren dat gerapporteerd wordt.

©2011 MVOplossingen

Op A-niveau rapporteert een bedrijf super gedetailleerd: Alleen al de beschrijving over het bedrijf en haar beleid wordt beschreven aan de hand van 42 indicatoren. Vervolgens zijn er 79 prestatie indicatoren. Daarvan zijn er voor een rapportage op A-niveau 49 verplicht en 30 facultatief. Dat niet iedere organisatie op A-niveau rapporteert is om deze reden begrijpelijk.

Het toegepaste applicatieniveau wereldwijd

Hieronder staat de grafiek uit Sustainability Statistics 2010 van GRI. Zoals te zien is het aantal rapportages per applicatieniveau ongeveer gelijk, met een lichte voorsprong voor A.

Het toegepaste applicatieniveau in Nederland

Het meest toegepaste applicatieniveau is B met 30 rapportages. Vrijwel evenveel organisaties rapporteren op applicatieniveau C.

©2011 MVOplossingen

20% van de Nederlandse duurzaamheidsverslagen rapporteert op A-niveau. Te zien is dat rapportages op A-niveau vrijwel allemaal aan een externe audit onderworpen worden. De top 8 van de transparantiebenchmark rapporteert op A-niveau.

De overige 17 rapportages verklaren niet tot op welk niveau GRI wordt toegepast.

©2011 MVOplossingen

Nederlandse rapportages hebben gemiddeld een laag applicatieniveau

Dit vind ik opvallend omdat Nederland terecht gezien wordt als een gidsland op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. En zeker ook omdat Nederland van oudsher een sterke rapportage- en administratiecultuur heeft. Een verklaring kan ik op dit moment voor deze trendbreuk niet bedenken. Mijn vermoeden is dat bedrijven er wel aan werken het applicatie-niveau van hun rapportage te verhogen. Ik zal daarom bedrijven in de toekomst blijven volgen. Ook zal ik in de interviews die ik regelmatig uitvoer, navragen of A een doel op zich is. Vraag meteen het analyse rapport aan dat in november zal verschijnen.

Wat is het passende applicatieniveau voor jouw rapport?

Persoonlijk ben ik van mening rapporteren op A-niveau geen doel op zich is. In mijn ogen getuigt het van vakvolwassenheid wanneer een organisatie haar eigen set van indicatoren kiest. De keuze wat materieel voor de eigen rapportage is kan gemaakt worden op basis van

• Eigen afwegingen. Het valt me altijd op dat MVO-professionals hun eigen bedrijf goed kennen. Wie is er dan beter in staat om vast te stellen welk onderwerp van belang om te rapporteren is?
• Gesprekken met belanghebbenden. Een zogenaamd ‘stakeholderonderzoek’ is zinvol, om goed in te kunnen schatten wat de buitenwereld van jouw organisatie verwacht.
• Toetsing door een specialist. Een professional van buiten is bij uitstek geschikt om een blinde vlek te traceren, maar ook om te helpen het aantal indicatoren terug te brengen. De blik van een gekwalificeerde buitenstaander scherpt de geest als geen ander.

Mijn stelling luidt dan ook:

Als rapporteren van alle zorgvuldig gekozen materiële indicatoren resulteert in een rapportage op B-niveau, dan is dat het juiste ambitieniveau voor dat bedrijf.

Graag nodig ik jou als lezer uit, om te reageren op deze stelling, zodat ik kan leren van jouw ervaring en ideeën.

De opbouw van de GRI-bijlage is simpel en effectief

De wereldwijde standaard voor verslaglegging over maatschappelijk verantwoord ondernemen is ontworpen door de Global Reporting Initiativen (GRI). GRI werkt thans met de derde generatie van het rapportage framework en is onderverdeeld naar onderwerpen. SNS REAAL werkt in een separate PDF de indicatoren één voor één af, waardoor iedere analist het bedrijf snel en goed op haar merites kan beoordelen.

Een voorbeeld van een indicator is LA13: de 13e indicator over Arbeidsomstandigheden (LA staat voor Labor Practices). Met LA13 legt GRI vast hoe rapporteurs diversiteit dienen te beschrijven: Samenstelling van bestuurslichamen en onderverdeling van medewerkers per categorie, naar geslacht, leeftijdsgroep, het behoren tot een bepaalde maatschappelijke minderheid en andere indicatoren van diversiteit.

LA13 wordt door SNS REAAL uitgebreid beschreven in een tweetal grafieken en een drietal tabellen. In de grafiek hieronder wordt  het percentage vrouwen weergegeven dat plaats neemt in het management, onderverdeeld naar echelon. Het detailniveau is indrukwekkend: SNS REAAL weet dit onderwerp tot op 6 echelons te rapporteren. Een 10 met de griffel voor transparantie!

De grafieken en tabellen zijn mooi gemaakt, maar werpen ook een aantal vragen op, terwijl ze juist snel inzicht zouden moeten verschaffen. Volgens een Chinees gezegde zegt een plaatje meer dan duizend woorden.

De grafiek over diversiteit in het management

Hieronder staat de grafiek over het percentage vrouwen dat zitting heeft in de 6 managementlagen van SNS REAAL. Het opmerkelijkste verhaal dat de grafiek ons verteld, is echter het detail wat je in de grafiek NIET ziet!

Er is geen rode en geen licht grijze staaf zichtbaar, omdat er geen vrouwen zitting nemen in de hoogste twee echelons. Dat kan je perfect lezen in tabel 14, hieronder gepubliceerd. Duidelijker wordt de grafiek met de begeleidende tekst: In de hoogste twee echelons nemen geen vrouwen zitting.

Dit vind ik een opmerkelijk gegeven. Waarom zijn  er eigenlijk geen vrouwen in de twee hoogste echelons? Ook ben ik geïnteresseerd of SNS REAAL beleid heeft of actie onderneemt om hier verandering in te brengen. Kortom een dergelijke grafiek verdient een verklarende tekst. Ik verwacht van een koploper als SNS Reaal, dat ze de lezer helpt de boodschap te begrijpen.

De tabellen over diversiteit in het management

De informatievoorziening door SNS REAAL is heel transparant en uitgebreid. In een oogopslag zie je de ontwikkeling in diversiteit in de afgelopen 3 jaren. Het detailniveau is wederom indrukwekkend.

Ondanks de transparantie komt betekenis van de informatie onvoldoende aan het licht.

TABEL 13: De verdeling van mannelijke en vrouwelijke medewerkers wordt weergegeven in % van fte. FTE staat voor een Full Time Equivalent. Dat zijn dus geen medewerkers, geen mensen, dat is een rekengetal!

TABEL 14: Deze tabel wil in 1 oogopslag de verhouding vrouwen in het bedrijf en het aandeel vrouwen in het management per echelon helder maken . De eerste groep wordt onderverdeeld in % van FTE. De tweede groep in %. In de kop boven de tweede groep getallen staat dat ook dit in % van leidinggevenden in fte totaal of per echelon is. Het lijkt dezelfde manier van onderverdelen, maar de twijfel is gewekt. En wat betekent in deze kop het woordje of? Daarnaast vertelt de tabel dat SNS-Bank 17290% vrouwelijke leidinggevenden heeft. Dat is ongetwijfeld 17,3%. Kleinigheidje, maar toch.

Wat kan men leren van het duurzaamheidsverslag van SNS REAAL?

De separate GRI-bijlage van SNS REAAL blinkt uit in transparantie. Een GRI-bijlage waar een duurzaamheidsanalist van droomt. Naast de gestructureerde opbouw, blinkt het document uit door het hoge detailniveau. MVOplossingen raadt organisaties aan dit model over te nemen. Met als aanvulling: Plaats de grafieken en tabellen in de juiste context, zodat de boodschap goed over de bühne komt.

Ik weet uit ervaring hoeveel tijd en moeite er wordt gestoken in het verzamelen en analyseren van de gegevens. Wanneer meer aandacht wordt besteed aan de wijze waarop deze grafieken en tabellen worden gepubliceerd, door verklarende teksten toe te voegen. Dan komt de boodschap veel beter tot zijn recht.

MVOplossingen is gespecialiseerd in management informatie en kan organisaties in een relatief kort en snel traject begeleiden, om haar cijfers beter te presenteren.